Sipas një analize të publikuar nga The Economist, vrasja e Nemesio Rubén “El Mencho” Oseguera Cervantes, kreut të Kartelit të Gjeneratës së Re Jalisco, mund të shënojë një fitore simbolike për qeverinë meksikane dhe një sinjal të fortë drejt Uashingtonit. Por ajo rrezikon të hapë një cikël të ri dhune në një vend që prej dekadash përballet me plagën e krimit të organizuar.
Më 22 shkurt, forcat speciale meksikane ndërmorën një operacion për kapjen e një prej figurave më të kërkuara të botës së narkotrafikut. “El Mencho”, 59 vjeç, ish-polic dhe lider i një prej dy kartelëve më të fuqishëm të vendit, vdiq nga plagët e marra gjatë shkëmbimit të zjarrit. Operacioni u mbështet nga inteligjenca amerikane dhe u përshëndet si një goditje e rëndësishme ndaj trafikut të drogës, përfshirë fentanilin që hyn në tregun amerikan.
Por, siç vëren The Economist, suksesi taktik mund të prodhojë pasoja strategjike të rrezikshme. Presidentja Claudia Sheinbaum ka qenë kritike ndaj të ashtuquajturës “strategji e kapove” — eliminimit të krerëve të kartelëve — pikërisht sepse ajo ka treguar se shpesh çon në fragmentim të organizatave kriminale dhe përplasje të brendshme të përgjakshme. Historia e Meksikës ka dëshmuar se sa herë një lider i madh bie, hapet një betejë për trashëgiminë, e cila përkthehet në rritje të vrasjeve.
Shenjat e para nuk munguan. Pas vdekjes së “El Mencho”-s, banda reagoi me sulme në të paktën 15 shtete: autobusë dhe banka të djegura, fluturime të anuluara, urdhra për qëndrim në shtëpi nga autoritetet vendase dhe të huaja. Karteli Jalisco, një amalgamë prej rreth 90 grupesh kriminale në të gjithë vendin, është veçanërisht i prirur ndaj fragmentimit. Nuk dihet nëse ekziston një plan i qartë pasardhës apo nëse kupola drejtuese mbetet e paprekur.
Brutaliteti i kësaj organizate është bërë simbol i një epoke të re të krimit të organizuar në Meksikë: përdorimi i dronëve me eksploziv, armatim i rëndë dhe taktika terrori për të mbajtur nën kontroll territoret. Përzierja e korrupsionit institucional me dhunën ekstreme e ka bërë kartelin një aktor të frikshëm, me burime të mëdha financiare nga trafiku i drogës dhe aktivitete të tjera ilegale.
Analiza e The Economist sugjeron se operacioni ka edhe një dimension të qartë politik. Donald Trump ka shtuar presionin ndaj Meksikës për të goditur kartelët, duke paralajmëruar se SHBA mund të ndërhyjë edhe në mënyrë të njëanshme nëse progresi nuk është i mjaftueshëm. “El Mencho” ishte objektiv prioritar për autoritetet amerikane; DEA kishte shpallur një shpërblim prej 15 milionë dollarësh për informacione që çonin në kapjen e tij.
Paralelja me Kartelin Sinaloa është paralajmëruese. Pas arrestimeve të bujshme të liderëve të tij, shteti i Sinaloas u përfshi nga një valë e re dhune. Edhe me qindra trupa të dislokuara, autoritetet meksikane kanë pasur vështirësi ta frenojnë.
Nëse dhuna përhapet, ajo mund të zhbëjë përpjekjet e qeverisë për të ulur normën e vrasjeve dhe të godasë ekonominë. Jalisco është një qendër e rëndësishme biznesi dhe turizmi, ndërsa Meksika përgatitet të bashkëorganizojë Kupën e Botës në muajt e ardhshëm.
Në fund, siç nënvizon The Economist, eliminimi i “El Mencho”-s mund të jetë një lajm i mirë për Trump-in, por një provë e rrezikshme për stabilitetin e Meksikës — dhe ndoshta një moment përcaktues për presidencën e Claudia Sheinbaum.