The Economist
Është naive të mendosh se përshkallëzimi i konfliktit në Iran do të sjellë diçka të mirë, shkruan kryeministri i Spanjës.
Shumica e njerëzve e kujtojnë atë skenë. Në shkurt të vitit 2003, Colin Powell, atëherë sekretar amerikan i shtetit, qëndroi përpara Këshillit të Sigurimit të OKB-së dhe mbajti në dorë një shishkë të vogël për kamerat, që supozohej se përmbante antraks. Mesazhi i tij ishte i thjeshtë: Iraku ka armë të shkatërrimit në masë — duhet ta sulmojmë.
Spanja pati edhe ajo versionin e vet të atij momenti. Kryeministri ynë i asaj kohe, José María Aznar, i tha publikut: “Mund të jeni të sigurt… se po ju them të vërtetën: regjimi irakian ka armë të shkatërrimit në masë.” Pak njerëz e besuan. Vetëm 5% e spanjollëve mbështetën një ndërhyrje. Në fakt, miliona njerëz dolën në rrugë për të kundërshtuar një luftë që e shihnin si të paligjshme, të pamoralshme dhe të panevojshme. Por Aznar na tërhoqi gjithsesi në të.
https://ad.doubleclick.net/ddm/adi/N571601.3431527GAZETATEMA/B35188262.440136958;dc_ver=106.314;sz=728×90;u_sd=1;nel=1;dc_adk=4248395737;ord=yu085w;click0=https%3A%2F%2Ftrack.adform.net%2FC%2F%3Fbn%3D73199544%3Badfibeg%3D0%3Bcdata%3DM17Hxcrc37fjXh2CE4COEUAVTryd1WfO8lpB5CwuUwLHf2wvyiH255Eb8Cy7okor7xeTAHMDEXC9-NVlU0g8uVuwp9OApXMzLzxK2K-7POyvat1T2zqUDI3lY_FcwEEptdegobUSYcU7-dG7eTQ1kz3UgpWNsz2ivkpPhuK6YGWfFW-96fRMWhGTDwXY4isQNe-VJe7i8NqhaCub_thwPGHuoaXLH-s14UFuhV40q881%3B%3BCREFURL%3Dhttps%253a%252f%252fwww.gazetatema.net%252fbota%252fjo-luftes-snchez-refuzon-pershkallezimin-me-iranin-dhe-paralajmeron-pasoja–i547754%3BC%3D1%3Bcpdir%3D;uach=WyJXaW5kb3dzIiwiMTAuMC4wIiwieDg2IiwiIiwiMTQ1LjAuNzYzMi4xNjAiLG51bGwsMCxudWxsLCI2NCIsW1siTm90OkEtQnJhbmQiLCI5OS4wLjAuMCJdLFsiR29vZ2xlIENocm9tZSIsIjE0NS4wLjc2MzIuMTYwIl0sWyJDaHJvbWl1bSIsIjE0NS4wLjc2MzIuMTYwIl1dLDBd;dc_rfl=0,https%3A%2F%2Fwww.gazetatema.net%2Fbota%2Fjo-luftes-snchez-refuzon-pershkallezimin-me-iranin-dhe-paralajmeron-pasoja–i547754$0;xdt=0;crlt=P3R*pt(qj(;cmpl=58;gcsr=m;stc=1;chaa=1;sttr=6;prcl=s
Pjesa tjetër është histori. Një histori e trishtueshme. Lufta në Irak zgjati tetë vjet. Ajo mori jetën e 300 mijë njerëzve, shumica prej tyre civilë të pafajshëm, dhe e futi gjithë Lindjen e Mesme në një paqëndrueshmëri edhe më të madhe. Ajo gjithashtu shkaktoi valën më të madhe të pasigurisë që Europa kishte përjetuar që nga rënia e Murit të Berlinit, duke kontribuar në një rritje masive të terrorizmit, në krizën e migracionit dhe në rritjen e çmimeve që dobësoi fuqinë blerëse të miliona familjeve. Një luftë e paraqitur si mision për të përhapur demokracinë dhe paqen prodhoi pikërisht të kundërtën.
Sot përballemi me një situatë të ngjashme, dhe qëndrimi i qeverisë sime është i njëjtë me atë që shoqëria spanjolle shprehu dy dekada më parë: jo luftës. Jo shkeljes së njëanshme të së drejtës ndërkombëtare. Jo përsëritjes së gabimeve të së kaluarës. Jo idesë se problemet e botës mund të zgjidhen me bomba.
Ky qëndrim nuk buron nga ndonjë antipati ndaj administratës amerikane, dhe aq më pak nga simpati për regjimin brutal të Iranit. Qeveria ime gjithmonë e ka mbështetur lidhjen transatlantike dhe ka dënuar vazhdimisht dhe pa mëdyshje dëmet e tmerrshme që ajatollahët u kanë shkaktuar popullit të tyre — veçanërisht grave — si dhe shumë vendeve të rajonit.
Qëndrimi ynë buron nga fakti se kjo luftë është e paligjshme, një kërcënim i madh për rendin ndërkombëtar të bazuar në rregulla dhe në kundërshtim me interesat e njerëzimit. Askush nuk e di nëse ajo do të kontribuojë në rënien e regjimit të vijës së ashpër. Ajo që dimë është se kostot do të jenë të mëdha, dhe se ato nuk do të paguhen vetëm nga ajatollahët. Civilët iranianë do t’i vuajnë në mënyrë disproporcionale. Dhe pjesa tjetër e botës do të përballet me transport të ndërprerë, çmime më të larta, pasiguri të shtuar dhe paqartësi më të madhe ekonomike.
Analiza të mëparshme nga Banka Qendrore Europiane kanë vlerësuar se një bllokadë e pjesshme e Ngushticës së Hormuzit mund të çojë që eurozona të humbasë 0.7 pikë përqindje të rritjes së PBB-së dhe të fitojë pothuajse një pikë përqindje inflacion brenda vetëm një viti. Dhe kjo analizë nuk merrte parasysh një konflikt ushtarak të përmasave që mund të shpërthejë tani.
Lufta kundër Iranit mund të shërbejë për të rritur fitimet e industrive të lidhura me ushtrinë dhe për të mbuluar problemet dhe mangësitë e brendshme në disa vende. Por ajo nuk do ta bëjë Izraelin më të sigurt dhe nuk do të promovojë një zgjidhje të drejtë për Gazën. Nuk do ta dobësojë Vladimir Putinin dhe nuk do ta bëjë më të lehtë paqen në Ukrainë. Nuk do të ndihmojë në zhdukjen e varfërisë në Jugun Global apo në përballimin e ndryshimeve klimatike. Dhe sigurisht që nuk do të sjellë paga më të larta, shërbime publike më të forta dhe jetë më të mira për qytetarët tanë në vendet tona.
Për të gjitha këto arsye, ne kemi vendosur të mos autorizojmë Shtetet e Bashkuara që të përdorin bazat ushtarake të vendosura në territorin tonë për këtë operacion. Ky është e drejta jonë si një vend sovran dhe një mundësi e parashikuar në marrëveshjet tona dypalëshe. Është gjithashtu përgjegjësia jonë si mbrojtës të mirëqenies së popullit spanjoll. Dhe është detyra jonë si anëtarë të OKB-së dhe mbështetës të vendosur të së drejtës ndërkombëtare. Aleatët e vërtetë i detyrohen njëri-tjetrit mbështetje të ndërsjellë në kohë vështirësish, por jo bindje të verbër në një rrugë të pamenduar.
Lufta nuk është përgjigjja. Prandaj po punojmë me partnerët tanë europianë dhe me disa vende të rajonit për të krijuar një konsensus për uljen e tensioneve, për të siguruar një armëpushim dhe për të rihapur rrugën e diplomacisë dhe të paqes.
Disa do të thonë se aspirata jonë është naive. Por ajo që është vërtet naive është të besosh se një shkëmbim gjithnjë e më i madh dronësh dhe raketash, si ai që po shohim, do të sjellë diçka të mirë. Naive është të mendosh se demokracia dhe stabiliteti do të dalin nga hiri i shkatërrimit. Historia e ka provuar tashmë atë formulë — dhe ajo nuk funksionon.
Për fat të mirë, nuk jemi vetëm në këtë mendim. Shumë vende kanë mbrojtur një pikëpamje të ngjashme gjatë ditëve të fundit dhe shpresoj që shumë të tjera të ndjekin këtë rrugë. Ka ardhur koha të zgjedhim se cili parim do ta udhëheqë të ardhmen tonë të përbashkët në këtë shekull: sundimi i forcës apo forca e rregullave. Spanja do të qëndrojë gjithmonë në anën e së drejtës ndërkombëtare, të bashkëpunimit mes kombeve dhe të mbrojtjes së jetës njerëzore. Ky është mandati që qytetarët na japin kur na zgjedhin. Dhe është e vetmja rrugë që do t’i lejojë njerëzimit të ecë përpara, duke ndërtuar mirëqenie për të gjithë.