Franca është në gjendje të lartë gatishmërie përpara një dite të re protestash mbarëkombëtare këtë të shtunë, një javë pasi vendi përjetoi disa nga trazirat më të rënda të dekadave të fundit.
Në të gjithë Francën janë vendosur kufizime të gjera për demonstratat, por sërish pritet që qindra mijëra protestues të mblidhen në Paris dhe qytete të tjera, në një valë të dytë protestash të organizuara nga studentët, sindikatat dhe grupe të ndryshme kundër qeverisë.
Ministria e Brendshme ka njoftuar se do të angazhojë 70 mijë efektivë policie, duke shtuar praninë e forcave të sigurisë në qytetet franceze. Kjo vjen pasi qeveria u akuzua nga partitë opozitare se nuk kishte parashikuar përmasat e trazirave të 17 tetorit.
“Ne nuk do të lejojmë asgjë të kalojë pa reagim”, deklaroi ministri i Brendshëm, Laurent Nuñez.
“Do të jemi të pakompromis me vandalët, grabitësit dhe të gjithë ata që kryejnë akte dhune”, shtoi ai, duke shpjeguar se, përveç protestave të planifikuara, në rrjetet sociale janë vërejtur edhe thirrje të shumta për dhunë nga e majta ekstreme dhe grupet radikale të së majtës.
Qindra persona janë dënuar me burg për vandalizëm, zjarrvënie dhe grabitje, pas seancave gjyqësore të përshpejtuara të zhvilluara ditët e fundit.
Pakënaqësia në mesin e qytetarëve francezë është e lartë. Ata po përballen me rritjen e kostos së jetesës dhe paralajmërime gjithnjë e më shqetësuese se çdo qeveri e ardhshme mund të detyrohet të ndërmarrë shkurtime të thella të shpenzimeve publike.
Protestat nisën me kërkesat e nxënësve të shkollave të mesme për përmirësimin e kushteve në arsim dhe zgjidhjen e mungesës së stafit, përpara se situata të përshkallëzohej në dhunë në disa zona.
Presidenti Emmanuel Macron u takua të premten me përfaqësues të nxënësve të shkollave të mesme, në prag të protestave të së shtunës. Ndonëse nxënësit thanë se ai kishte marrë angazhime të qarta ndaj tyre, ata theksuan se studentët duhet “të vazhdojnë të mobilizohen”.
Këshilltarët e Macronit i thanë televizionit francez se presidenti u kishte bërë të ditur përfaqësuesve se qeveria do të shpallte një sërë angazhimesh për përmirësimin e arsimit të mesëm, duke nisur nga e hëna.
Në fillim të kësaj jave, Macron vendosi që të shtunën të lejoheshin vetëm demonstratat e organizuara nga sindikatat e njohura. Disa qytete të rëndësishme, përfshirë Lionin, Nicën dhe Montpellier-në, kanë shkuar edhe më tej, duke shpallur ndalimin e përgjithshëm të grumbullimeve.
Megjithatë, njoftimet zyrtare duket se kanë pasur pak ndikim në vendimin e organizatorëve, pasi në të gjithë Francën janë planifikuar qindra demonstrata të mëdha dhe të vogla.
Pas një jave gjatë së cilës disa qytete kanë qenë nën masa të pjesshme të shtetrrethimit, situata mbetet e paqartë sa i përket nivelit të protestave që autoritetet do të lejojnë.
Ndërsa disa kryetarë bashkish kanë vendosur ndalime të gjera, të tjerë kanë rënë dakord të lejojnë demonstratat e regjistruara pranë autoriteteve. Për shembull, në Marsejë, një urdhër i mëparshëm që ndalonte të gjitha protestat u anulua shpejt, duke lejuar zhvillimin e një marshimi të organizuar nga sindikatat.
Në Paris, një marshim i organizuar nga sindikata studentore dhe i mbështetur nga grupet e punëtorëve është urdhëruar të ndjekë një itinerar që nuk kalon në qendrën e qytetit. Megjithatë, autoritetet po përgatiten për mundësinë e trazirave edhe në disa nga zonat më të njohura të kryeqytetit.
Muzeu i Luvrit, Muzeu i Orsay-t dhe Muzeu Picasso do të jenë të mbyllur. Ndërkohë, një ndeshje e planifikuar e Paris Saint-Germain është shtyrë për të hënën, ndërsa disa biznese kanë mbuluar vitrinat e tyre me dërrasa për t’i mbrojtur nga dëmtimet e mundshme.
Një shenjë se lëvizja e protestave, e nisur nga studentët, është zgjeruar në një pakënaqësi më të gjerë kundër qeverisë është edhe rikthimi i mundshëm në rrugë i protestuesve të lidhur me lëvizjen e jelekverdhëve (gilets jaunes).
Kjo lëvizje, e cila ka marrë mbështetje si nga e majta, ashtu edhe nga e djathta, organizoi demonstrata të mëdha dhe përçarëse gjatë mandatit të parë të Macronit.
Një faqe interneti e lidhur me grupin listonte më shumë se 500 demonstrata të planifikuara dhe 200 aktivitete të tjera për të shtunën, duke kërkuar dorëheqjen e Macronit.
Grupi deklaroi se “ne refuzojmë t’i bashkojmë zërat tanë me korin e indinjatës” për dhunën e 17 tetorit dhe akuzoi policinë se kishte sulmuar protestuesit.
Franca ende po përpiqet të marrë veten nga trazirat e javës së kaluar, gjatë të cilave policia u gjend në disavantazh të madh numerik përballë protestuesve dhe personave të përfshirë në akte dhune. Dyqanet u grabitën dhe ndërtesat u dogjën. Një nga rastet më domethënëse ishte bashkia historike e qytetit të Limoges, një ndërtesë e zbukuruar e shekullit XIX, e cila u përfshi nga flakët.
Kryeministri francez, Sébastien Lecornu, deklaroi të premten, gjatë një vizite në Limoges, se qeveria qendrore do të financojë rindërtimin e ndërtesës “pikërisht siç ishte”, në mënyrë që barra financiare të mos bjerë mbi taksapaguesit e zonës.
Ministri i Drejtësisë, Gérald Darmanin, tha se 232 persona ishin burgosur për përfshirjen e tyre në trazirat e 17 tetorit, ndërsa më shumë se 1.100 të tjerë ishin paraqitur në gjykatë. Rreth 260 prej këtyre çështjeve lidhen me akuza për “veprimtari të organizuar kriminale”, shtoi ai.
Darmanin ka urdhëruar prokurorët të kërkojnë masa ndëshkuese ndaj personave që shpallen fajtorë për grabitje ose sulme ndaj efektivëve të policisë. Masat mund të përfshijnë ndalimin e pjesëmarrjes në demonstrata, heqjen e të drejtës së votës dhe kufizimin e aksesit në rrjetet sociale.
Trazirat e fundit janë zhvilluar në një klimë të polarizuar politike, ndërsa Franca po përgatitet për një periudhë zgjedhore që mund të jetë ndër më përçarëset dhe më të paparashikueshmet e një brezi.
Macron do të largohet nga detyra pranverën e ardhshme, ndërsa sondazhet sugjerojnë se një kandidat nga lëvizja e tij centriste mund të mos arrijë të kualifikohet për raundin e dytë të zgjedhjeve presidenciale në maj.
Në këtë rast, votuesit francezë mund të përballen me zgjedhjen mes partisë së ekstremit të djathtë, Tubimi Kombëtar (Rassemblement National), dhe së majtës radikale, Franca e Papërkulur (La France Insoumise).
Figura të rëndësishme të të dyja partive kanë fajësuar Macronin dhe ministrat e tij për trazirat, duke e konsideruar situatën një mundësi për të fituar mbështetje mes qytetarëve francezë. Kjo ndodh në një periudhë kur partia centriste e presidentit ka hasur vështirësi për të formuar qeveri funksionale dhe për të miratuar legjislacionin.
Jean-Luc Mélenchon, lideri i Francës së Papërkulur dhe kandidat presidencial i kësaj force politike, ka kritikuar atë që e cilëson si përdorim të tepruar të forcës nga policia gjatë demonstratave. Ai ka akuzuar Macronin se po “shkatërron shtetin republikan” përmes kufizimeve të vendosura.
Mélenchon u ka bërë thirrje mbështetësve të tij që t’u bashkohen protestave të së shtunës, ashtu siç bëri edhe javën e kaluar, përpara se të dënonte aktet e dhunës që pasuan.
Një konferencë dyditore e Tubimit Kombëtar në Orléans, rreth 120 kilometra në jug të Parisit, mund të kthehet në një pikë të nxehtë të shtunën.
Grupet e majta pritet të shkojnë në këtë qytet të vogël, ku mijëra anëtarë të partisë së ekstremit të djathtë do të mblidhen për të dëgjuar fjalimin e lideres së tyre, Marine Le Pen.
Këtë javë, kryetari i bashkisë së Orléans paralajmëroi se numri i pjesëmarrësve të pritshëm ishte “i paprecedentë” dhe tha se mijëra efektivë policie do të angazhoheshin për të menaxhuar çdo përplasje të mundshme. Ai njoftoi gjithashtu se transporti publik do të pezullohej.
Sondazhet e opinionit sugjerojnë se Le Pen mund të ketë shansin më të madh deri më tani për t’u bërë presidente, teksa kandidon për herë të katërt, pavarësisht se në fillim të këtij viti një gjykatë e shpalli fajtore për përvetësim të fondeve të Bashkimit Evropian.
Ajo ka mohuar çdo shkelje dhe ka apeluar vendimin e gjykatës.